Hướng dẫn cấu hình router Cisco

Cấu hình router Cisco đi theo một trình tự chuẩn: nối console → đặt tên và mật khẩu → cấu hình cổng mạng → khai định tuyến → NAT ra Internet → cấp DHCP → mở SSH để quản trị từ xa → lưu cấu hình. Bài này đi trọn trình tự đó bằng lệnh thật trên Cisco IOS, dùng được cho các dòng ISR phổ biến ở Việt Nam và cho người ôn CCNA.

Chuẩn bị: nối console và hiểu các chế độ lệnh

Router mới chưa có địa chỉ IP nên lần đầu phải vào bằng cổng console: cáp console (đầu RJ45 hoặc USB) nối vào máy tính, mở PuTTY hoặc Tera Term, chọn cổng COM tương ứng, tốc độ 9600 baud. Nhấn Enter là thấy dấu nhắc.

CLI của Cisco IOS chia thành các chế độ — đang đứng ở chế độ nào thì chỉ gõ được lệnh của chế độ đó. Gõ ? ở bất kỳ đâu để liệt kê lệnh khả dụng.

Thoát về chế độ trên bằng exit, về thẳng Privileged EXEC bằng end hoặc Ctrl-Z.

Bước 1 — Đặt tên router và khoá các cửa vào

Router> enable
Router# configure terminal
Router(config)# hostname R1
R1(config)# enable secret MatKhauManh!2026
R1(config)# service password-encryption
R1(config)# line console 0
R1(config-line)# password MatKhauConsole
R1(config-line)# login
R1(config-line)# exec-timeout 10 0
R1(config-line)# end

enable secret lưu mật khẩu dạng băm (đừng dùng enable password — bản rõ); service password-encryption che nốt các mật khẩu còn lại trong file cấu hình; exec-timeout tự đăng xuất phiên bỏ quên.

Bước 2 — Cấu hình cổng mạng

Router định tuyến giữa tối thiểu hai mạng, nên có ít nhất hai cổng cần địa chỉ: cổng LAN quay vào trong và cổng WAN quay ra nhà mạng. Mọi cổng Cisco mặc định tắt — thiếu no shutdown là lỗi số một của người mới.

R1# configure terminal
R1(config)# interface g0/0/0
R1(config-if)# description WAN-FPT
R1(config-if)# ip address 203.0.113.2 255.255.255.252
R1(config-if)# no shutdown
R1(config-if)# exit
R1(config)# interface g0/0/1
R1(config-if)# description LAN-VanPhong
R1(config-if)# ip address 192.168.10.1 255.255.255.0
R1(config-if)# no shutdown
R1(config-if)# end
R1# show ip interface brief

show ip interface brief phải cho thấy cả hai cổng up/up. Cột Status là tầng vật lý (dây), cột Protocol là tầng liên kết — hiểu hai cột này theo mô hình OSI giúp bắt bệnh nhanh hơn.

Bước 3 — Khai định tuyến

Với văn phòng một đường Internet, chỉ cần một tuyến mặc định trỏ về gateway nhà mạng:

R1(config)# ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 203.0.113.1

Có chi nhánh nối qua VPN hay đường riêng thì thêm tuyến tĩnh cho từng mạng con: ip route 192.168.20.0 255.255.255.0 10.0.0.2. Hệ thống nhiều router nội bộ thì chuyển sang định tuyến động (OSPF) để khỏi khai tay:

R1(config)# router ospf 1
R1(config-router)# network 192.168.10.0 0.0.0.255 area 0

Bước 4 — NAT để mạng trong ra được Internet

Mạng nội bộ dùng địa chỉ riêng nên phải dịch sang địa chỉ công cộng khi ra ngoài:

R1(config)# access-list 1 permit 192.168.10.0 0.0.0.255
R1(config)# interface g0/0/0
R1(config-if)# ip nat outside
R1(config-if)# exit
R1(config)# interface g0/0/1
R1(config-if)# ip nat inside
R1(config-if)# exit
R1(config)# ip nat inside source list 1 interface g0/0/0 overload

Access-list ở đây chọn dải địa chỉ được NAT; viết luật lọc sâu hơn cho bảo mật xem bài cấu hình ACL trên thiết bị Cisco.

Bước 5 — Cho router cấp DHCP

R1(config)# ip dhcp excluded-address 192.168.10.1 192.168.10.20
R1(config)# ip dhcp pool VANPHONG
R1(dhcp-config)# network 192.168.10.0 255.255.255.0
R1(dhcp-config)# default-router 192.168.10.1
R1(dhcp-config)# dns-server 8.8.8.8 1.1.1.1
R1(dhcp-config)# end

Dải bị loại trừ dành cho thiết bị đặt IP tĩnh: switch, máy in, camera, máy chủ.

Bước 6 — Mở SSH, khoá Telnet

Sau bước này quản trị từ xa được, không phải cắm console nữa. Dùng SSH — Telnet truyền mật khẩu dạng rõ, không nên bật:

R1(config)# ip domain-name congty.local
R1(config)# crypto key generate rsa modulus 2048
R1(config)# username quantri secret MatKhau!Manh
R1(config)# ip ssh version 2
R1(config)# line vty 0 4
R1(config-line)# transport input ssh
R1(config-line)# login local
R1(config-line)# end

Bước 7 — Lưu cấu hình

Mọi thứ vừa gõ nằm trong RAM (running-config) và mất sạch khi cúp điện. Lưu vào NVRAM:

R1# copy running-config startup-config

Nên chép thêm một bản ra ngoài (show running-config rồi lưu văn bản, hoặc copy running-config tftp:) — khi thay thiết bị chỉ việc dán lại.

Khắc phục sự cố: sáu lệnh show dùng hằng ngày

Trình tự bắt bệnh: cổng up chưa (show ip int brief) → có tuyến chưa (show ip route) → NAT chạy chưa → rồi mới nghi DNS hay firewall. Đi từ tầng thấp lên là ra bệnh nhanh nhất.

Chọn router Cisco nào để thực hành và triển khai?

Toàn bộ lệnh trong bài chạy trên các dòng ISR: văn phòng vừa và nhỏ dùng Cisco ISR 4000 (ISR4221, ISR4321, ISR4331 — chọn theo băng thông WAN); hệ thống lớn hơn lên ISR 4451 hoặc dòng Catalyst 8000. Công ty Cổ Phần Phát Triển Công Nghệ Hợp Nhất phân phối router Cisco chính hãng đủ CO/CQ, bảo hành 12 tháng, kỹ sư hỗ trợ cấu hình ban đầu khi giao máy — hotline 0522 388 688.